Zenbakia

65. zenbakia · 2007 (4)

Euskal Herriko Kulturak eta Euskara


PDF fitxategia

Hizkuntzaren araberako kultura

Joxe Manuel Odriozola Laburpena:
Euskal Herriko kulturen eta euskararen arteko hartu-emanak ezagutzeko, kultura horien zer-nolakoak ezagutu behar genituzke aldez aurretik. Kulturaren kontzeptu jakin batek daukan zentzua eta esanahia ere ezagutu beharko genukeela dirudi. Izan ere, nekez jakingo dugu zertaz ari garen kulturen eta euskararen arteko harreman horietan, aldez aurretik kulturari buruzko definizio-zertzelada batzuk aletu ezean.


Euskara eta euskal kultura 2020 Ipar Euskal Herriko gogoetak

Erramun Baxok Laburpena:
  Iragan urteko maiatzean, BAT adizkarian aipatzen nuen Ipar Euskal Herrian gogota aro batean sartuak ginela, propektiba eraginkor bat asmatzeko datozen 15 urteetarako. Gogoetak bururatuak dira eta orain egitarauen aroan sartuak gara. Bilduma bat egin nahi nuke erakusteko Iparraldeko ikus moldea euskal kulturari buruz.


Euskara eta euskal kultura, domina baten aurpegi biak

Anjel Lobera Revilla


Nortasuna, kultura eta hizkuntza XXI. mendeko Euskal Herrian

Iñaki Martinez de Luna, Larraitz Mendizabal Laburpena:
Nortasun arazoa inoiz baino aktualitatekoagoa da. Modu batean edo bestean agertzen da gizarte garaikide gehienetan, izan dadin Iparraldeko gizarte aitzinatu edo Hegoaldeko gizarte azpigaratuetan. Egoeren aniztasunetik eta honek har ditzakeen adierazpide desberdinetatik haratago joanez, iduritzen zait nortasunaren jalgitze honek problematika orokor batekin zerikusia duela. (Coulon, 2006: 17)


Euskal nortasuna eta kultura

Lionel Joly Laburpena:
Artikulu honek helburubikoitza du. Alde batetik, Ipar Euskal Herriko biztanleek euskararen eta euskal kulturaren artean egindako lotura aurkeztuko dugu, hainbat alderditatik begiratuta. Bestetik, XXI. mendearen hasierako euskarazko kultura-eskaintza eta euskararekin lotura estuena duten kultura-adierazpenak aztertuko ditugu. Artikuluaren lehen zatian, eskualdeko biztanleek euskal hizkuntzaren eta kulturaren artean egindako lotura zehaztuko dugu. Horretarako, Euskal Kultura Erakundeak (EKE) 2004an egindako inkestan oinarrituko gara. Bigarren zatian, Ipar Euskal Herriko hiru hilabeteko kultura-eskaintzaren analisia aurkeztuko dugu. Horretarako, hainbat irizpidetan oinarrituko gara: kultura-modalitatea, erabilitako hizkuntza, etab. Artikuluaren hirugarren zatian, aztertuko dugu euskarak zer leku betetzen duen euskal kulturako hiru sorkuntza-lan nagusietan —pastorala, maskarada eta toberak—. Azken zatian, bertsolaritzaren kasua aipatuko da laburki.


Hizkuntzak enpresaren kulturan

Mikel Irizar Laburpena:
Bete berri ditu 10 urte EMUNek, lana euskalduntzeko sortu zen kooperatibak. Eta duela hilabete batzuk, lan berdinean ari den Elhuyar aholkularitzak ospakizun ekitaldia egin zuen ‘15 urte hizkuntza planetan’ izenburupean. Iazko uda sarreran, berriz, Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak LanHitz ekimena aurkeztu zuen arlo sozio-ekonomikoan euskararen erabilera sustatzeko, aldamenean Industria Saila, EAEko hiru Aldundiak eta Euskal Udalen Elkartea –EUDEL- zituela.


Hizkuntza komunitateak eta kultura euskara elkarteen ikuspegitik

Karmen Irizar Laburpena:
Kultura bezalako kontzeptu zabala ez da erraza definitzen, nahiz eta gure eguneroko bizitzako parte den eta giza portaeretan hainbeste eragiten duen. Hizkuntza komunitate guztiek dute zuzenean berauekin lotuta dagoen kultura bat eta jendarte gehienek hainbat kultura ezberdinen eragin zuzena dute. Kultura guztiek dituzten ezaugarri komunak zerrendatu eta tokian tokiko berezitasunak aipatu eta azal daitezke, baino definizio bakarra hertsiegia litzateke denboran zehar eta batetik bestera hain aldakorra den zerbait azaltzeko. Hala ere, kultura bat osatzen duen ezaugarri aniztasun horren artean badira komunitate baten identifikaziorako pisu berezia hartzen duten berezitasunak eta euskara elkarteen ikuspegitik hizkuntza (euskara) da euskal komunitatea identifikatzen duen ezaugarririk behinena. Hortaz, hizkuntza komunitateen ikuspegitik landu nahi genuke gaia guk. Hizkuntza kulturaren erdian jarri eta definizio bila baino, euskal kulturan eragiten duten faktoreek eta euskara elkarteek zein Topaguneak kultur sorkuntza eta hedapenean duten egitekoaz arituko gara.


Euskararen sustapena Kulturaren Euskal Planetik

Josean Urdangarin Laburpena:
"Indartsua eta ahularen artean, askatasunak zapaldu egiten du eta legeak askeago egin".( Lacordaire)


Etorkinak eta kultura gutxituak

Robert Scarcia Laburpena:
Migrazio olde garrantzitsuak dira egungo gizartearen adierazgarri, eta etorkinak hizkuntza edo gizarte gutxitu batean txertatzea funtsezkoa izan daiteke kultura gutxitu hori iraunarazteko. Alde horretatik, Quebeceko egoera berezia da erabat. Hegoaldeko herrialdeen aldean, egoera ekonomiko pribilegiatua du. Bestalde, atzerriko hizkuntzan egindako produktuen ondorioak jasaten ditu, produktu horiek hegoaldean duen Amerikar Estatu Batuen bitartez sartzen baitzaizkio. Horrek are gehiago ahultzen du Kanadan, nazio frankofono gutxitua den aldetik, duen egoera larria. Egoera horri aurre egiteko, Quebeceko gobernuak Kontsulta Batzorde bat antolatu du, kultur ezberdintasunei lotutako moldaketen jardunbideei buruz. Ekimen horren bitartez, herritarren arteko eztabaida piztu nahi du, etorkinak gizarte frankofono eta quebectarrean gizarteratzeari buruz.


Hizkuntzen ekologia

Iñaki Martinez de Luna Laburpena:
Oharra: Artikulu hau aurretik www.euskonews.com web-orrian argitaratua izan zen. Iraunkortasuna eta hizkuntzaren iraunkortasuna Gaur egun aniztasunak alor guztietan (osasun demokratikoan, ekonomian, ingurumenean...) duen balioa aintzat hartuta, kulturartekotasuna eta eleaniztasuna gizartearentzat onuragarriak direla esateko moduan gaude, hau da, kalte baino on gehiago egiten diotela. Hortik abiaturik, hipotesi hau planteatu du Albert Bastardasek: «hizkuntza-aniztasuna onuragarria da aniztasun hori bizi duen gizartearentzat».


Menua